Kawałek plastra w partii mielonego mięsa, strzępek czepka w sosie, fragment rękawicy w opakowaniu leku. Każdy zakład produkcyjny zna ten scenariusz i wie, ile potrafi kosztować: reklamacja, wstrzymana partia, a czasem wycofanie towaru z rynku. Całkowicie wykluczyć takiej sytuacji się nie da, ale można sprawić, żeby zgubiony element dało się znaleźć, zanim trafi do klienta. Na tym polega idea artykułów wykrywalnych.

Czym są artykuły wykrywalne?

To wyroby jednorazowego użytku, które mają dodatkową cechę ułatwiającą odnalezienie ich w produkcie, jeśli przypadkiem tam trafią. Cechy są dwie:

- intensywny niebieski kolor, który nie występuje naturalnie w żywności, dzięki czemu widać go nawet w rozdrobnionym surowcu,
- element metalowy wbudowany w wyrób, zwykle cienka nitka metalowa albo pasek folii aluminiowej.

Wszystkie produkty wykrywalne łączą te dwa mechanizmy, a różnią się głównie tym, gdzie i w jakiej formie umieszczono metal. Zwykły plaster jest cielisty, więc w masie mięsnej czy cieście praktycznie ginie, a bez metalu detektor go nie zauważy.

Produkt wykrywalny - jak to działa krok po kroku?

Detektor metali na linii produkcyjnej ma głowicę z cewką, przez którą przejeżdża taśma z produktem. Urządzenie wytwarza wokół niej stabilne pole elektromagnetyczne. Kiedy metalowy przedmiot przechodzi przez to pole, zaburza je, a elektronika rejestruje zmianę i uruchamia alarm. W zależności od konfiguracji linia się zatrzymuje albo specjalny mechanizm wyrzuca wadliwą sztukę z taśmy.

Nie chodzi więc o magnetyzm, tylko o reakcję pola na metal. Aluminium jest metalem nieżelaznym, ale dobrze przewodzi prąd i dlatego zwykle da się je wykryć. Część zakładów stosuje dodatkowo inspekcję rentgenowską, która wychwytuje elementy gęstsze od produktu. Czy konkretny wyrób zostanie przez nią zauważony, zależy od rodzaju i ilości dodatku, więc warto sprawdzić specyfikację.

Od czego zależy skuteczność wykrywania?

Sam metal w wyrobie nie gwarantuje wyniku. Realna czułość systemu zależy od kilku rzeczy:

- wielkości elementu metalowego: cieńsza nitka czy mniejszy skrawek folii to trudniejszy cel,
- rodzaju metalu: stal nierdzewna jest wykrywana gorzej niż żelazo, a metale nieżelazne mają własną charakterystykę,
- właściwości produktu: mięso, sery, świeże pieczywo czy sosy są wilgotne i słone, same lekko wpływają na pole i obniżają czułość urządzenia (to tzw. efekt produktu),
- położenia fragmentu w strumieniu produktu oraz prędkości taśmy,
- kalibracji detektora i regularnych testów próbkami wzorcowymi.

Dlatego warto sprawdzić działanie linii na własnych próbkach, zamiast zakładać, że wystarczy kupić niebieski plaster.

Jakie są rodzaje artykułów wykrywalnych?

Rynek oferuje szeroką gamę: plastry, czepki, rękawice, zarękawki, długopisy, ołówki, zatyczki do uszu czy taśmy. Do apteczek i szatni zakładów najczęściej trafiają dwie grupy, które znajdziesz w ofercie Gro-Tex.

Plastry wykrywalne

Plastry wykrywalne mają pod gazą metalową nitkę lub aluminiową folię i niebieski kolor, który widać na produkcie i na dłoni. Dostępne są warianty dopasowane do warunków pracy:

- wodoodporne, z polietylenu, który nie nasiąka wodą ani sokami z przetwarzanych produktów,
- elastyczne, tekstylne, które nie krępują ruchów i dobrze trzymają się na zgięciach palców,
- na opuszki i kłykcie, w specjalnych kształtach, np. typu „motylek” lub „kotwica”, stabilne w miejscach narażonych na tarcie.

W ofercie jest m.in. plaster wykrywalny Sterochef w kartonie 12 opakowań po 100 sztuk, w pięciu rozmiarach. Klej jest hipoalergiczny, więc opatrunek można nosić przez całą zmianę.

Czepki wykrywalne

Czepek to najwyższy element ubioru roboczego i jeden z częściej gubionych. Czepki wykrywalne z oferty Gro-Tex to model Clip z przewiewnej włókniny PP o gramaturze 12 g/m² i średnicy 53 cm, wykończony gumką i składany w harmonijkę. W górną część czepka wklejono pasek z folii aluminiowej, więc zakład dostaje podwójne zabezpieczenie: kolor do kontroli wzrokowej i metal dla detektora. Jednostką sprzedaży jest karton 1000 sztuk (10 opakowań po 100).

Zastosowanie produktów wykrywalnych -  gdzie i w jakim celu się je stosuje?

Najczęściej spotkasz je tam, gdzie produkt jest otwarty, a zanieczyszczenie ciałem obcym trudno cofnąć:

- przemysł spożywczy - zakłady mięsne i rybne, mleczarnie, piekarnie, przetwórstwo owoców i warzyw, produkcja dań gotowych,
- przemysł farmaceutyczny - linie dozowania i napełniania, strefy pracy przy substancjach czynnych,
- produkcja kosmetyków - gdzie fragment obcy może uszkodzić precyzyjne urządzenia dozujące.

Cel jest zawsze ten sam: ochrona konsumenta i ograniczenie strat. Jeśli fragment opatrunku zostanie wychwycony na taśmie, partia jest zatrzymana lub odrzucona w zakładzie, a nie zgłaszana przez klienta po tygodniu. Gdy detektor znajdzie niebieski czepek albo plaster, wiadomo też, że źródłem jest personel, a nie surowiec.

Co mówią przepisy i standardy?

Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 wymaga od zakładów żywnościowych wdrożenia zasad HACCP, w których zanieczyszczenia fizyczne, w tym ciała obce, są jednym z analizowanych zagrożeń. Standardy branżowe, takie jak BRC i IFS, idą dalej i oczekują polityki kontroli ciał obcych obejmującej także odzież ochronną i opatrunki. Audytorzy zwykle sprawdzają, czy w strefach otwartego produktu używa się niebieskich, wykrywalnych plastrów.

Jak wdrożyć artykuły wykrywalne w zakładzie?

Produkty wykrywalne działają tylko w parze z dobrze skonfigurowanym systemem kontroli, dlatego wdrożenie warto zaplanować. Sprawdzone kroki:

- wyznacz strefy, w których obowiązują, zwykle wszędzie tam, gdzie produkt jest odkryty,
- przetestuj detektor na próbkach z wybranym wyrobem, zanim zamówisz większą partię,
- usuń z apteczek zwykłe plastry, żeby pracownik nie miał wyboru,
- zamontuj dozownik przy stanowisku, żeby plaster był pod ręką i nie lądował w kieszeni,
- prowadź prosty rejestr wydawania plastrów,
- przeszkol zespół, że zgubiony plaster to powód do natychmiastowego zgłoszenia, a nie wstydu.

Plaster czy czepek kosztuje grosze w porównaniu z jedną wstrzymaną partią. Zastosowanie produktów wykrywalnych nie zastępuje higieny, szkoleń ani sprawnego detektora, ale zamyka lukę, której żadna procedura nie zamknie sama: przypadek. Jeśli zastanawiasz się, od czego zacząć, wystarczy porównać dostępne warianty w kategoriach plastrów i czepków wykrywalnych i dobrać je do warunków własnej linii.

FAQ - popularne pytania o działanie produktów wykrywalnych

Czy plaster wykrywalny wykryje każdy detektor metali?

Nie zawsze, bo czułość urządzeń różni się w zależności od konfiguracji, rodzaju produktu i prędkości taśmy. Dlatego warto przetestować plaster na własnej linii na próbkach.

Dlaczego plastry wykrywalne są niebieskie?

Niebieski nie występuje naturalnie w żywności, więc plaster jest wyraźnie widoczny na produkcie i na taśmie. Ułatwia to szybkie zauważenie opatrunku, który odpadł.

Czy artykuły wykrywalne zastępują detektor metali?

Nie, one tylko umożliwiają wykrycie fragmentu, o ile na linii jest detektor lub kontrola wzrokowa. Bez urządzenia metal w wyrobie niczego nie zmienia.

Czym się różni wyrób niebieski od wykrywalnego?

Zwykły niebieski plaster jest dobrze widoczny, ale nie zawiera metalu, więc detektor go nie zauważy. Wyrób wykrywalny ma dodatkowo nitkę lub folię, którą wykryje urządzenie.

Czy czepki wykrywalne nadają się poza przemysłem spożywczym?

Tak, stosuje się je wszędzie tam, gdzie obowiązuje kontrola ciał obcych, np. w farmacji i produkcji kosmetyków. Decyduje obecność detektora lub kontroli wzrokowej, nie branża.

Czy plastry wykrywalne są bezpieczne dla skóry?

Plastry w ofercie sklepu Gro-Tex mają hipoalergiczny klej, który nie powinien podrażniać skóry przy wielogodzinnym noszeniu. Przy znanej alergii na opatrunki warto skonsultować się z lekarzem lub medycyną pracy.